Autobelastingen zijn behalve een middel om de schatkist te vullen ook krachtige beleidsmaatregelen waarmee mobiliteitsgedrag wordt beïnvloed, zoals autobezit en autogebruik. De literatuurstudie 'In de juiste versnelling? Afwegingen in de autobelastingen' van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) geeft een 'foto' van het huidige systeem van autobelastingen, en schetst mogelijke opties om de belastingen te hervormen en de invloed daarvan op beleidsthema's, zoals betaalbaarheid, bereikbaarheid en klimaat.

Op dit moment krijgen elektrische auto's relatief veel belastingvoordeel, zoals een korting op de motorrijtuigenbelasting (mrb). Hierdoor betaal je voor een elektrisch auto minder belasting dan voor een benzineauto van vergelijkbare grootte. Ook met de aangekondigde veranderingen in het belastingstelsel, blijft dit zo. Dit leidt tot minder overheidsinkomsten. Via hervormingen van de autobelastingen kunnen deze overheidsinkomsten op peil worden gehouden, maar niets doen en accepteren dat deze inkomsten dalen, is ook een optie.

Impact op beleidsthema's

Autobelastingen hebben niet alleen impact op overheidsinkomsten, maar ook op belangrijke beleidsthema's, zoals bereikbaarheid, verkeersveiligheid, klimaat, leefbaarheid en betaalbaarheid. Beleidsthema's kunnen op gespannen voet met elkaar staan. Vooruitgang op het ene thema gaat mogelijk ten koste van vooruitgang op het andere thema. Geen van de eerder onderzochte beleidsopties hervormt de autobelastingen op zo'n manier dat ze tegelijkertijd bijdragen aan alle beleidsthema's. Dit betekent dat de politiek keuzes moet maken over welke doelen het belangrijkst zijn en op welke termijn.

Stel dat klimaat en luchtkwaliteit prioriteit krijgen ten opzichte van andere beleidsthema's, dan ligt het voor de hand om elektrische auto's ook de komende jaren te blijven stimuleren. Dit heeft door het nu nog geringe aantal elektrische auto's beperkte effecten op de overheidsfinanciën, bereikbaarheid en files. Op de langere termijn worden deze effecten groter door het stijgende aandeel elektrische auto's. Er zijn verschillende maatregelen om deze effecten te beperken, zoals een apart tarief in de aanschafsbelasting (bpm) of een kilometerheffing voor elektrische auto's. Een goede timing - oftewel de juiste versnelling - voor het hervormen van autobelastingen is daarbij essentieel. 

Duidelijkheid bieden

Het is belangrijk om bedrijven en burgers duidelijkheid te bieden, ook als het gaat om maatregelen die pas later van kracht worden. Des te meer omdat veel maatregelen een lange invoertermijn kennen. Transparantie over de toekomstige richting van autobelastingen is daarmee net zo belangrijk als de plannen voor de korte termijn.

Update 12-01-2026: In de infographic (op pagina 5) en in de notitie (figuur S-2, figuur 4-2 en paragraaf 4.5) is een deel van de effecten van de onbelaste reiskostenvergoeding gecorrigeerd.

(Met medewerking van Roselien Steur- infographic)