Kleine zeeschepen vallen grotendeels buiten de huidige mondiale en Europese regelgeving voor decarbonisatie, terwijl zij ongeveer een vijfde van de Nederlandse vloot vormen. Om de kennis over deze kleine zeeschepen te vergroten, heeft het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) de samenstelling van de vloot en het vaarprofiel van Nederlandse schepen met een bruto tonnage kleiner dan 400 in kaart gebracht. Het onderzoek toont dat de brandstofuitstoot van kleine schepen zeer klein is ten opzichte van de rest van de Nederlandse vloot.
Op dit moment zijn internationale beleidsinstrumenten voor een klimaatneutrale zeevaart gericht op schepen groter dan 5.000 GT (gross tonnage: bruto tonnage). Nederland zet Europees in op een verlaging van de tonnagegrens naar 400 GT. Voor schepen onder die tonnagegrens bestaat nog geen internationaal of Europees klimaatbeleid en is weinig kennis beschikbaar. Hierin voorziet deze studie voor schepen onder Nederlandse vlag of in Nederlands eigendom.
Beeld van de kleine vloot
Het merendeel van de kleine vloot bestaat uit sleepboten en werkschepen. Kleine schepen zijn gemiddeld iets nieuwer dan de rest van de Nederlandse vloot. 70% van de kleine schepen vaart onder een buitenlandse vlag, aangestuurd door een bedrijf in Nederland. Uit het KiM-onderzoek komt naar voren dat de kleine zeevaartvloot veel kapitein-eigenaren kent. Zij kunnen bij de decarbonisatie van hun schip te maken krijgen met uitdagingen rond de financiering, de aanvraag van subsidies en met het doorberekenen van extra kosten aan opdrachtgevers.
Kleine schepen opereren meer regionaal dan grotere schepen. Twee derde van de waargenomen posities van de kleine schepen bevindt zich in de Noordzee, overige Noord-Europese wateren, en de Middellandse Zee - het toepassingsgebied van Europese beleidsinstrumenten om de CO₂-uitstoot van de scheepvaart te verminderen. Uit de KiM-studie blijkt op basis van een eerste inschatting dat deze brandstofuitstoot bij kleine schepen zeer klein is ten opzichte van de uitstoot van de rest van de Nederlandse vloot. Dat heeft ook betekenis voor de afweging over beleidskeuzes.
Belang van vlootinformatie
Het KiM-onderzoek benadrukt het belang van het investeren in vlootinformatie, zoals data over voortstuwing, brandstof en vaarprofielen (AIS-data). Betere vlootinformatie geeft meer inzicht in het proces van de decarbonisatie van de vloot en de bijbehorende emissieprestaties. Deze informatie helpt ook bij het formuleren en monitoren van beleid voor een klimaatneutrale zeevaart.
Met de gemaakte koppeling tussen de Nederlandse vlootlijst en vaarprofielen ziet het KiM ook een vervolgactie om inzicht te krijgen in de economische activiteiten van de Nederlandse zeevaartvloot over vaarlocaties en inzet.