Logistiek voor de internationale handel draagt direct en indirect bij aan het functioneren van de Nederlandse economie. Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) deed onderzoek naar verschillende facetten van het vervoer en de opslag van goederen in Nederland, als gevolg van de internationale handel. Ook becijferde het KiM hiervan de kosten voor de samenleving. Door het gebruik van verschillende definities en databronnen zijn de voor- en nadelen niet zonder meer bij elkaar op te tellen. 

De toegevoegde waarde van de internationale handel bedroeg 214 miljard euro in 2022, bijna 22% van het bruto binnenlands product (bbp). De toegevoegde waarde is de netto bijdrage van een bedrijf of sector aan de economie door grondstoffen en diensten om te zetten in waardevollere eindproducten. Het KiM becijferde de toegevoegde waarde van de logistiek op 32,9 miljard euro in 2022. De toegevoegde waarde van de logistiek bestaat uit 19,7 miljard euro door het goederenvervoer en 13,2 miljard euro door de op- en overslag en ketenregie in Nederland. Beide hebben betrekking op de binnenlandse én de buitenlandse markt. Het bleek niet mogelijk om te bepalen welk deel van de toevoegde waarde valt toe te rekenen aan de (internationale) logistiek voor de internationale handel. De internationale handel en logistiek in Nederland zorgen verder voor voordelen voor andere bedrijven, zoals schaal- en scopevoordelen in het vervoer en de opslag van goederen. Dit noemen we de 'indirecte bijdrage aan de economie'.

Kosten logistiek voor internationale handel

Het vervoer en de opslag van goederen brengen ook kosten voor de samenleving met zich mee. Zo kost op- en overslag ruimte, legt het goederenvervoer beslag op de schaarse wegcapaciteit en zorgt het voor vervuiling van de lucht. Daarnaast veroorzaakt het goederenvervoer omgevingshinder door geluid en trillingen en geeft het een risico op ongelukken. Distributiecentra in Nederland beslaan meer dan 7.800 ha. Dit is 0,25% van het landoppervlak in Nederland. De externe kosten van het goederenvervoer voor internationale handel bedroegen in 2022 1,6 miljard euro. De totale infrastructuurkosten voor de overheid, minus de heffingen, bedroegen in 2022 2,8 miljard euro. Daarvan heeft 1,3 miljard euro betrekking op het goederenvervoer door internationale handel. Van dit bedrag is 376 miljoen euro het gevolg van het vervoer van stukgoed. De bovengenoemde voor- en nadelen zijn zoveel mogelijk in euro's uitgedrukt maar zijn vanwege verschillen in definities en het gebruik van verschillende databronnen niet zonder meer bij elkaar op te tellen. 

Groei vlakt af

Het KiM schat in dat de internationale handel en logistiek in de toekomst blijft toenemen, maar dat de groei afvlakt. De gevolgen voor het goederenvervoer hangen af van de mate waarop deglobalisatie zich doorzet en hoe snel de energietransitie gaat. Hierdoor veranderen de maritieme goederenstromen en kunnen deze deels afnemen. In Noordwest-Europa kunnen re- en nearshoring en de circulaire economie invloed hebben op de goederenstromen. Voor Nederland betekenen de toekomstverwachtingen dat de gesignaleerde voor- en nadelen van internationale handel en logistiek nog in omvang kunnen toenemen. 

Invloed overheid

De invloed van de overheid op de internationale handel is beperkt. Wel kan zij voor het verdienmodel van Nederland nadenken over de sturingsmogelijkheden voor een betere balans tussen verdienvermogen en maatschappelijke kosten. De ruimtelijke ordening biedt bijsturingsmogelijkheden. Een gecoördineerde beleidsaanpak is hierbij belangrijk, zoals het selectief faciliteren van bedrijven in een regio die een aantoonbare regionale economische meerwaarde hebben en een bijdrage leveren aan maatschappelijke opgaven en ambities, het beter benutten van bedrijventerreinen met maximale ruimtelijke kwaliteit en het clusteren van bedrijven. Andere sturingsmogelijkheden zijn grondbeleid, zoals grond verwerven, beheren en ontwikkelen, en de benutting van multimodale voorzieningen. Doordat de vraag naar ruimte voor distributiecentra verschuift naar andere regio's, is het van belang om te zorgen dat het juiste bedrijf op de juiste plaats komt.