De herinvoering en verhoging van de vliegbelasting hebben er niet toe geleid dat Nederlandse reizigers massaal kiezen voor vluchten vanaf luchthavens in België of Duitsland. Ook is het niet zo dat inwoners van België en Duitsland de Nederlandse luchthavens mijden: het aandeel is vergelijkbaar met dat van voor de coronapandemie. Uit onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) blijkt dat het overgrote deel van de Nederlanders nog steeds kiest voor een vertrek vanaf een Nederlandse luchthaven. Wel zijn er lokale verschillen, met name bij kleinere regionale luchthavens.
Beeld: © ANP
Reizigers luchthaven Düsseldorf
Het KiM onderzocht of de vliegbelasting, die sinds 2023 is verhoogd naar 30 euro per passagier, leidt tot een verschuiving van reizigers naar buurlanden. Dat is niet het geval, zo blijkt uit het onderzoek. Het totale aantal passagiers op de 5 Nederlandse luchthavens volgt een gelijke trend met 12 dicht bij Nederland gelegen luchthavens in het buitenland, zoals die bij Düsseldorf en Brussel. De luchthavens in Nederland zaten in 2025 op 97% van het aantal passagiers in 2019. De luchthavens over de landsgrenzen zaten op 95% van het aantal passagiers in 2019. Het aandeel volwassen inwoners van Nederland dat vertrekt vanaf een buitenlandse luchthaven blijft stabiel op ongeveer 13% – vergelijkbaar met het niveau van 2016. Absolute aantallen stijgen wel door bevolkingsgroei, meereizende kinderen en meer vliegbewegingen per persoon: er zijn in totaal meer passagiersbewegingen.
Luchthavens in buurlanden groeien selectief
Sommige luchthavens over de grens, zoals de luchthavens bij Düsseldorf, Osnabrück en Brussel, rapporteren dan ook een toename van Nederlandse passagiers. In 2024 zagen deze 3 luchthavens naar schatting 800.000 Nederlanders extra, ten opzichte van 2019. Maar deze groei geldt niet voor alle luchthavens: de luchthavens bij Oostende, Keulen-Bonn, Bremen en Antwerpen blijven achter bij hun pre-pandemieniveaus. Bovendien piekte óók het gebruik van Schiphol: niet eerder maakten zoveel Nederlanders gebruik van de nationale luchthaven (in 2024 eveneens +800.000 ten opzichte van het eerdere recordjaar 2019). Detailstatistieken over 2025 zijn nog niet voorhanden voor de nationale luchthaven.
Stabiel beeld bij grote luchthavens, daling bij kleine
Op Schiphol, Rotterdam-The Hague en Eindhoven Airport is het aantal en aandeel reizigers uit België en Duitsland min of meer ongewijzigd ten opzichte van de periode voor de coronapandemie. Bij Groningen Airport Eelde en Maastricht Aachen Airport daalden de passagiersaantallen juist, en daarmee ook het aantal buurlanders. Dit mede door een verschraling van het aanbod.
Schaarste
Het is niet mogelijk om het effect van de vliegbelasting op de keuze van een luchthaven zuiver te isoleren. Er spelen gelijktijdig veel andere zaken, zoals hogere havengelden, stakingen, grenscontroles en wachtrijen. Ook kan er sprake van zijn dat berichten over het vertrek over de landsgrenzen heen leiden tot meer vertrek over de landsgrenzen (‘inverse-causaliteit’). Verder is het van belang te beseffen dat diverse luchthavens tegen de capaciteitsgrenzen aanlopen. Daardoor mag verwacht worden dat de tarieven op die luchthavens sowieso oplopen, ook zonder de vliegbelasting of de hogere havengelden.